Instituti për Studimin e Luftës (ISW) vlerëson se Kremlini po përdor çështje jashtë operacioneve ushtarake për të ushtruar presion ndaj administratës Trump, me synimin e nxjerrjes së lëshimeve për Ukrainën, veçanërisht në lidhje me të ardhmen e rajonit të Donetskut. Sipas raportit më të fundit, Rusia po përpiqet të sigurojë përmes diplomacisë kontrollin e plotë të këtij rajoni strategjik, përfshirë rreth 2,082 milje katrorë territori që vazhdojnë të mbeten nën kontrollin e forcave ukrainase.
Analistët e ISW theksojnë se deklaratat e ministrit të Jashtëm rus, Sergei Lavrov, synojnë ta shfrytëzojnë bashkëpunimin ekonomik dhe bisedimet strategjike si instrument presioni ndaj Shteteve të Bashkuara, në mënyrë që Uashingtoni të pranojë kërkesat ruse. Një nga objektivat kryesore të Moskës, sipas raportit, është edhe përjashtimi i Evropës nga procesi i paqes, duke e paraqitur Rusinë si një aktor global të gatshëm për negociata, por pa hequr dorë nga ambiciet territoriale.
Plani amerikan i paqes kishte parashikuar më herët ngrirjen e vijës së frontit dhe krijimin e zonave të çmilitarizuara në Donetsk dhe rajone të tjera të prekura nga konflikti. Megjithatë, Rusia e ka refuzuar në mënyrë kategorike çdo propozim që lidhet me çmilitarizimin, duke e konsideruar atë të papranueshëm. ISW paralajmëron se dorëzimi i Donetskut do të përbënte një gabim serioz strategjik për Ukrainën, pasi do t’i jepte Rusisë mundësinë të rigrupohej dhe të planifikonte ofensiva të reja në të ardhmen.
Negociatat e reja pritet të zhvillohen më 4 dhe 5 shkurt në Abu Dhabi, por Donetsku mbetet çështja kryesore e pazgjidhur në tryezën e bisedimeve. Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, e ka cilësuar rajonin si “çështjen e vetme të mbetur” në negociata, ndërsa këshilltari i Kremlinit, Yuri Ushakov, ka sinjalizuar se Rusia kërkon të diskutojë edhe tema të tjera, përfshirë garancitë e sigurisë për Ukrainën.
Rajoni i Donetskut ka një rëndësi të veçantë strategjike dhe simbolike për Rusinë, duke qenë pjesë e narrativës së saj që nga viti 2014 për “tokë historikisht ruse” dhe për mbrojtjen e popullatës rusishtfolëse. Humbja e fortifikimeve ukrainase në këtë zonë do ta bënte vendin më të prekshëm ndaj sulmeve të ardhshme ruse, ndërsa kontrolli mbi kanalet strategjike të furnizimit me ujë mbetet një faktor kyç në llogaritjet ushtarake dhe politike të Moskës.
Presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky, ka shprehur gatishmërinë për kompromis në kuadër të një zgjidhjeje diplomatike, por ka theksuar se kjo nuk mund të ndodhë në kurriz të integritetit territorial të Ukrainës. Për momentin, Donetsku mbetet pika kyçe që mund të përcaktojë rrjedhën dhe përfundimin e konfliktit në Ukrainë.