Ekranet po ndikojnë në tkurrjen e fjalorit të fëmijëve

Bota digjitale ofron informacion të pafund por sipas leksikografes britanike Susie Dent, ajo po lë boshllëqe në zhvillimin gjuhësor të fëmijëve. Sipas saj, fjalori i tyre po tkurret, ndërsa leximi po humbet terren për shkak të kohës së tepërt të kaluar përpara ekranit.

Dent thekson se shumë prindër kanë vënë re një varfërim të fjalorit te fëmijët. Sipas saj, ekspozimi i zgjatur ndaj teknologjisë kufizon kontaktin me fjalë dhe koncepte të reja, duke ndikuar drejtpërdrejt në zhvillimin gjuhësor. Megjithatë, problemi nuk qëndron te vetë teknologjia, por te mungesa e ekuilibrit dhe mënyra se si ajo përdoret.

Shqetësimet për ndikimin e teknologjive të reja në gjuhë nuk janë të reja. Që nga epoka viktoriane, forma të reja komunikimi si kartolinat apo telegramet janë parë me dyshim, me frikën se do të dëmtonin elokuencën. Sot, i njëjti debat rishfaqet me internetin dhe median digjitale. Megjithatë, ndryshe nga e kaluara, teknologjia ofron edhe mundësi për të pasuruar gjuhën, nëse përdoret në mënyrë të vetëdijshme dhe krijuese.

Sipas ekspertëve, leximi mbetet metoda më efektive për zhvillimin e një fjalori të pasur. Fëmijët që lexojnë rregullisht mësojnë më shpejt fjalë të reja dhe i përdorin ato me më shumë siguri. Mungesa e leximit, përkundrazi, krijon një boshllëk të dukshëm në aftësitë gjuhësore.

Po aq të rëndësishme janë edhe bisedat e përditshme dhe lojërat me fjalë. Aktivitetet krijuese nxisin kuriozitetin dhe u japin fëmijëve mundësinë të eksperimentojnë me gjuhën në një kontekst argëtues. Shpjegimi i kuptimeve, prejardhjes dhe përdorimit të fjalëve jo vetëm që forcon fjalorin, por kultivon edhe dashurinë për leximin dhe eksplorimin e gjuhës.

Dent thekson gjithashtu rolin e prindërve si model. Angazhimi i vazhdueshëm i të rriturve me ekranet – qoftë për email-e pune apo rrjete sociale – redukton kohën për dialog dhe ndërveprim gjuhësor me fëmijët. Leximi i përbashkët dhe diskutimet e përditshme janë mënyra efektive për ta kompensuar këtë mungesë.

Një tjetër mjet i rëndësishëm është mësimi i gjuhëve të huaja. Kontakti me një gjuhë tjetër forcon të kuptuarit e strukturës gjuhësore dhe pasuron fjalorin edhe në gjuhën amtare, duke zhvilluar njëkohësisht aftësitë e komunikimit dhe ndjeshmërinë kulturore.

Sfida për prindërit dhe edukatorët mbetet gjetja e “mesit të artë” mes teknologjisë dhe aktiviteteve tradicionale gjuhësore. Ekuilibri, sipas ekspertëve, është çelësi për të siguruar që fëmijët të rriten me një fjalor të pasur, me kuriozitet dhe me dashuri për fjalën.