Takimi mes kryeministrit grek Kyriakos Mitsotakis dhe presidentit turk Recep Tayyip Erdogan u zhvillua në një klimë të kujdesshme diplomatike, me të dy liderët që ranë dakord për vazhdimin e dialogut dypalësh, pavarësisht mosmarrëveshjeve të thella që vijojnë të ndajnë Athinën dhe Ankaranë.
Ky afrim vjen në një moment të ndjeshëm gjeopolitik, ku zhvillimet në Mesdheun Lindor dhe Lindjen e Mesme e bëjnë stabilitetin rajonal një prioritet strategjik. Në këtë kuadër, Mitsotakis dhe Erdogan theksuan rëndësinë e mbajtjes hapur të kanaleve të komunikimit dhe shmangies së tensioneve të reja.
Megjithatë, sipas një analize të publikuar nga gazeta greke “To Vima”, dallimet strukturore mes dy vendeve mbeten të thella dhe nuk duket të ketë hapësirë reale për afrimin e qëndrimeve, veçanërisht për çështjet që lidhen me Egjeun dhe Mesdheun Lindor.
Mosmarrëveshjet detare në qendër
Presidenti Erdogan përsëriti qëndrimin tradicional të Turqisë se çështjet në Egje dhe Mesdheun Lindor janë të ndërlidhura dhe duhet të trajtohen si një paketë e vetme.
Ky qëndrim bie ndesh me linjën zyrtare të Athinës, e cila njeh si mosmarrëveshje të vetme delimitimin e zonave detare, përfshirë shelfin kontinental dhe Zonën Ekonomike Ekskluzive (ZEE), në përputhje me të drejtën ndërkombëtare dhe Konventën e OKB-së për të Drejtën e Detit.
Sipas Mitsotakis, kjo është e vetmja çështje që mund të referohet për zgjidhje në një gjykatë ndërkombëtare, ndërsa temat e tjera nuk konsiderohen objekt negociatash.
Kërcënimet dhe “casus belli”
Në deklaratat e tij, kryeministri grek ngriti edhe çështjen e heqjes së kërcënimeve mes dy vendeve, duke iu referuar në mënyrë indirekte doktrinës turke të “casus belli”, që lidhet me zgjerimin e ujërave territoriale greke.
Mitsotakis shprehu dëshirën që marrëdhëniet dypalëshe të zhvillohen pa kërcënime formale apo faktike. Nga ana tjetër, Erdogan la të kuptohet kundërshtimi i Ankarasë ndaj çdo pengese të mundshme nga Greqia për pjesëmarrjen e Turqisë në iniciativat e reja evropiane të mbrojtjes, duke argumentuar se përfshirja e saj do të ishte në interes të përbashkët.
Referenca për Trakinë dhe heshtja për Qipron
Presidenti turk iu referua pakicës në Traki si “turke”, ndërsa Mitsotakis theksoi se statusi i saj përcaktohet nga Traktati i Lozanës.
Vëmendje të veçantë tërhoqi mungesa e një reference publike nga Erdogan për çështjen e Qipros. Mitsotakis konfirmoi se tema u diskutua në takimin me dyer të mbyllura, duke nënvizuar iniciativat e OKB-së si një mundësi për rifillimin e dialogut mbi ishullin e ndarë.
Mesazh stabiliteti
Të dy liderët riafirmuan angazhimin ndaj Deklaratës së Athinës për marrëdhënie miqësore dhe fqinjësi të mirë. Po ashtu, mbledhja e Këshillit të Lartë të Bashkëpunimit dhe nënshkrimi i shtatë marrëveshjeve ndërministrore synojnë të përcjellin mesazhin se dialogu do të vijojë, pavarësisht dallimeve.
Sipas “To Vima”, marrëdhëniet greko-turke nuk janë aktualisht në krye të prioriteteve politike të dy liderëve, por ruajtja e komunikimit konsiderohet thelbësore për të shmangur kriza të reja në një rajon me ekuilibra të brishtë.