Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, pritet të vizitojë Greqinë në një moment të rëndësishëm për rajonin e Mesdheut, duke sinjalizuar rritjen e interesit të SHBA për zhvillimet energjetike dhe strategjike në këtë zonë. Lajmi u bë i ditur nga ambasadorja e SHBA-së në Athinë, Kimberly Ann Guilfoyle, gjatë një prezantimi të dokumentarit të Zonjës së Parë, Melania Trump, në kryeqytetin grek.
Vizita dhe perspektiva strategjike për rajonin
Guilfoyle theksoi se pritshmëria për vizitën e Trump është e madhe, por ende nuk është dhënë një datë konkrete për këtë udhëtim. Megjithatë, vizita e mundshme ka peshë të madhe politike për Europën Juglindore, një rajon që ka qenë përherë i mbërthyer nga tensionet ndërmjet Greqisë dhe Turqisë, veçanërisht për shkak të mosmarrëveshjeve detare dhe burimeve energjetike.
Energjia dhe LNG: Greqia si aktor kyç
Një nga temat kryesore që pritet të dominojë diskutimet e mundshme gjatë vizitës është energjia. Që nga rizgjedhja e Trumpit, kompanitë amerikane kanë rritur investimet në kërkimin dhe zhvillimin e gazit dhe naftës në Mesdheun Lindor. Greqia është parë si një aktor kyç në të ardhmen energjetike të Europës, veçanërisht përsa i përket importit të gazit të lëngshëm natyror (LNG) nga SHBA-ja.
Në këtë kontekst, Greqia ka forcuar marrëdhëniet me Izraelin dhe Qipron, duke krijuar një trekëndësh të fuqishëm në sektorin e energjisë dhe mbrojtjes. Ky bashkëpunim po ndiqet me shqetësim nga Ankaraja, që e konsideron këtë afrimitet si një kërcënim për ekuilibrat e fuqisë në rajon.
Rregullimi i marrëdhënieve Greqi–Turqi
Pas vitesh tensionesh, ka shenja se marrëdhëniet mes Greqisë dhe Turqisë mund të kalojnë në një fazë më të butë. Dy vendet kanë nisur një dialog të nivelit të lartë politik, me mundësinë për një takim mes kryeministrit grek Kyriakos Mitsotakis dhe presidentit turk Recep Tayyip Erdoğan në gjysmën e parë të shkurtit. Megjithatë, Turqia ka lëshuar paralelisht njoftime NAVTEX për aktivitete ushtarake në zona të kontestuara, gjë që ka shkaktuar reagime të forta nga Greqia.
F-35 dhe marrëdhëniet SHBA–Turqi
Një tjetër çështje kyçe për vizitën e mundshme të Trumpit në Greqi është rikthimi i Turqisë në programin e avionëve luftarakë F-35. Pas përjashtimit të saj nga ky program në vitin 2019 për shkak të blerjes së sistemit rus S-400, ka pasur diskutime se Turqia mund të rikthehet në këtë program, një mundësi që ka ngjallur kundërshtime nga Greqia dhe Izraeli. Ambasadori amerikan në Ankara, Tom Barrack, ka lënë të kuptohet se kjo çështje mund të zgjidhet brenda disa muajve, duke theksuar marrëdhënien e ngushtë mes Trump dhe Erdoğan.
Roli kyç i Turqisë në politikën amerikane për Sirinë
Përveç çështjeve energjetike, Turqia mbetet një faktor i rëndësishëm në politikën amerikane për Sirinë. Bashkëpunimi mes SHBA-së dhe Turqisë ka ndikuar në ndryshimin e dinamikës në veriun e Sirisë, ku forcave kurde, të cilat Ankaraja i konsideron si armiqësore, u është kundërvënë një ofensivë e mbështetur nga Turqia.
Një vizitë me ndikim të gjerë
Vizita e mundshme e Trumpit në Greqi do të kishte një ndikim të drejtpërdrejtë në balancat politike, energjetike dhe ushtarake të rajonit të Mesdheut. Përveç simbolikës diplomatike, kjo do të nënvizonte angazhimin e SHBA-së në forcimin e lidhjeve me aleatët kyç në Europën Juglindore dhe në njëkohësisht, do të kontribuonte në shtrirjen e ndikimit amerikan në një rajon të rëndësishëm për sigurinë dhe stabilitetin global.