Kosova hyn në një periudhë vendimtare për zgjedhjen e presidentit të ri. Deri më 5 mars, Kuvendi duhet të arrijë një zgjidhje politike; ndryshe, vendi rrezikon një tjetër cikël zgjedhor. Mandati i presidentes aktuale, Vjosa Osmani, përfundon më 4 prill, ndërsa ajo ka shprehur hapur synimin për një mandat të dytë.
Megjithatë, deri tani, asnjë kandidat nuk ka siguruar 30 nënshkrimet e nevojshme për nominim, sipas nenit 86 të Kushtetutës. Lëvizja Vetëvendosje, e cila e propozoi Osmanin për herë të parë në 2021, nuk ka zyrtarizuar ende kandidaturën për raundin e ri.
Përpjekjet për kompromis mes partive kryesore kanë hasur vështirësi. Kryeministri Albin Kurti ka zhvilluar takime me liderët opozitarë, përfshirë kryetarin e Partisë Demokratike të Kosovës, Bedri Hamza, dhe kreun e Lidhjes Demokratike të Kosovës, Lumir Abdixhiku. Takimi i fundit me Abdixhikun u cilësua “konstruktiv”, por pa rezultat konkret.
Deputeti Besian Mustafa nga LDK theksoi se partia e tij nuk mund të sigurojë vetë 30 nënshkrimet për nominim, duke shtuar se pa votat e shumicës parlamentare – 66 deputetë – zgjedhja e presidentit është e pamundur. PDK ka propozuar një kandidat, por pa marrë mbështetjen e Kryeministrit.
Çështja ka marrë edhe dimension juridik. Kryeministri Kurti dhe kryetarja e Kuvendit, Albulena Haxhiu, kanë theksuar se deputetët janë të detyruar nga Kushtetuta të marrin pjesë në votim. Ata iu referuan precedentëve të Gjykatës Kushtetuese: zgjedhja e Behxhet Pacollit më 2011, që nënvizoi detyrimin kushtetues, dhe zgjedhja e Hashim Thaçit në 2016, që sqaroi se nuk kërkohet prania e të gjithë 120 deputetëve për vlefshmëri.
Sipas Kushtetutës, presidenti duhet të zgjidhet 30 ditë para përfundimit të mandatit. Nëse zgjedhja dështon pas tre raundesh votimi – ku në dy të parët nevojiten 80 vota dhe në të tretin 61 – vendi aktivizon zgjedhje të parakohshme parlamentare brenda 45 ditësh. Në mungesë të një presidenti, kompetencat kalojnë te kryetarja e Kuvendit për deri në gjashtë muaj.
Ekspertët politikë paralajmërojnë se kriza shkon përtej aritmetikës parlamentare: presidenti është garantues i unitetit dhe funksionimit kushtetues të institucioneve, ndaj kërkohet një minimum konsensusi politik, i cili deri tani mungon. Në ditët në vijim do të shihet nëse klasa politike do të arrijë marrëveshje apo Kosova do të përballet me një spirale të re zgjedhjesh të parakohshme.
